Chùa Tân Yên (Tiên Yên) - Nơi sinh ra Nguyên soái Quân sư Phùng Kim

Chùa Tân Yên cũng gọi là Tiên Yên, lấy tên một thôn của xã Khánh Lợi, huyện Yên Khánh đặt tên cho chùa. Tên hiệu của chùa là “Kim Dong” là nhớ đến ông Phùng Kim, người địa phương lúc nhỏ ở chùa, lớn lên đã cùng Triệu Quang Phục, tức Triệu Việt Vương (549-570) đánh đuổi quân Lương (Trung Quốc) xâm lược nước ta (năm 550).

Tìm hiểu về chùa Tân Yên

Năm 541, Triệu Quang Phục theo cha tham gia cuộc khởi nghĩa do Lý Bôn (Lý Nam Đế) lãnh đạo. Thấy nhà Lương xâm lược, Triệu Quang Phục đi tìm các tướng giỏi để đánh quân Lương. Ông đi vào đất Tân An (sau đổi là Tiên Yên) thuộc xã Khánh Lợi tìm nhân tài. Đến một ngôi chùa ở Tân An khi đó, thấy Phùng Kim tài trí thông minh đã đưa Phùng Kim đi đánh quân Lương.

chùa tân yên ở đâu

Phùng Kim là con của ông Phùng Dực. Phùng Dực là người huyện Tứ Kỳ, phủ Hồng Châu, đạo Hải Dương làm nghề thuốc chữa bệnh cứu người, đi đây đi đó, đến Tân An, tình nguyện ở ngôi chùa thờ Phật và làm thuốc. Ông và bà Nguyễn Thị Dung sinh ra Phùng Kim năm 493 tại chùa. Phùng Kim lớn lên được coi là thần đồng. Năm 15 tuổi, cha mẹ Phùng Kim đều mất. Ba năm sau Phùng Kim đi theo Triệu Quang Phục về đầm Dạ Trạch (Khoái Châu, Hưng Yên) đánh đuổi quân Lương. Năm 549 Triệu Quang Phục lên ngôi vua, phong Phùng Kim làm Nguyên soái quân sư. Đến năm 560, Phùng Kim mất, thọ 67 tuổi. Triệu Việt Vương cho lập đền thờ Phùng Kim tại đất Tân An, gần ngôi chùa mà Phùng Kim đã ở trước đây.

Điều đó có nghĩa là, chùa Tân Yên đã có từ trước năm 541, là một ngôi chùa cổ. Muốn đến chùa Tân Yên phải đi qua đền Tiên Yên. Từ hướng tây đi vào chùa, bên trái là đền Tiên Yên kiến trúc theo kiểu tiền “nhất ”hậu “đinh” quay hướng tây. Đền Tiên Yên thờ Triệu Quang Phục và Phùng Kim.

Chùa Tân Yên cũng quay hướng tây như hướng của đền, nhưng nằm lui về phía nam, không bị đền chắn hướng. Tiền đường 5 gian, hai phía đầu hồi xây hai cột đồng trụ cao, vì, kèo, cột đều bằng gỗ lim, gian giữa có cửa võng, trên cửa võng treo bức đại tự “Bát Giáp Dong” sơn son thếp vàng. Trong Tiền đường chỉ đặt hai tượng Đức Thánh Hiền và Đức Ông, không có tượng Hộ Pháp. Hậu cung 3 gian, cũng xây các bệ từ trên cao xuống thấp, đặt các tượng Phật như các chùa khác.

Phủ xây liền với chùa chính gồm 3 gian Tiền đường, và một gian Hậu cung theo kiểu chữ Hậu cung đặt tượng thờ Tam toà Thánh Mẫu và các quan. Nhà Tổ 3 gian của chùa quay hướng nam.

Hàng năm, cứ đến ngày 5 tháng 2 (âm lịch) lễ hội được tổ chức trong 5 ngày ở đền và chùa. Đền và chùa Tiên Yên đã được Nhà nước cấp bằng công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa ngày 28-02-1997.